Al en Niel Quaedvlieg

Al Quaedvlieg (84) is geboren en getogen op Heerlerbaan. Zijn vrouw Niel (79), net als hij afkomstig uit een boerengezin, woont er sinds hun huwelijk in 1962. Hun huidige perceel is in 1906 door grondruil in bezit gekomen van de familie. Niel: ‘De bouw gebeurde fasegewijs. Steeds als er op de Locht een veldbrandoven klaar was, waren er weer stenen om verder te gaan.’ Woning en stallen kwamen in 1909 gereed. Al, geboren in 1934, groeide op als boerenzoon. Het was altijd hard werken op de boerderij. Hij en zijn broer mochten van hun moeder geen lid worden van de voetbalclub. Al: ‘Zij was maar wat bang dat we iets zouden breken waardoor we niet meer konden meehelpen. Na de lagere school mocht ik wel nog korte tijd naar de 7e klas in Heerlen en toen naar de landbouwschool in Voerendaal. Dat was natuurlijk heel plezierig. Het leren was bijzaak, we hadden gewoon een dagje vrij van het werk.’

foto boerdererij jaren 50
Boerderij van familie Quaedvlieg in de jaren ’50

‘Ik kan me uit die tijd nog wel dingen herinneren die mijn moeder vertelde. Zij bracht bijvoorbeeld samen met mijn oudere broer melk in kannen naar particulieren. Dat was in de jaren dertig. Pas later namen de melkboeren dit van de boerinnen over. En in de jaren vijftig kwam de eerste echte melkfabriek in de Nobelstraat te Heerlen. En met de fabriek kwamen de vaste melkventers.’

Het liefst wilde Al elektriciën worden, maar daar kon geen sprake van zijn. Zijn oudere broer had al een andere weg gekozen, en dus was Al de aangewezen persoon om de boerderij over te nemen. Toen Al en Niel elkaar leerden kennen, was het meteen raak. Niel: ‘Ik had er geen probleem mee om een boer te trouwen. Ik werkte thuis hard mee en vond het nog leuk ook.’ Al vult aan: ‘Zij waren thuis met 13 kinderen. Toen ik voor het eerst bij haar thuiskwam, schrok ik van de afmeting van de keukentafel.’

Zo gezegd zo gedaan: Al en Niel trouwden in 1962 en namen hun intrek in de ouderlijke woning van Al. Vanaf dat moment namen ze de boerderij gehuurd over, hoewel pa Quaedvlieg nog jaren meewerkte. In het begin hadden ze wat melkvee en korte tijd later kwamen de kippen. Dat was het begin van een, in die tijd grotere kippenboerderij. In 1975 konden ze de boerderij officieel kopen. In 1976 werd de schuur afgebroken om plaats te maken voor een nieuwe woning. Al hield zich bezig met de boerderij en Niel bestierde de boerderijwinkel, waar ze aardappelen en eieren verkocht. In 1985 werd hun huidige woning ernaast gebouwd en maakte het echtpaar plaats voor hun zoon Jo en zijn gezin, die de boerderijwinkel heeft uitgebouwd tot wat hij nu is.

Al Quaedvlieg heeft de meeste herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog. ‘Ik was 6 jaar oud toen ik de Duitsers over de Heerlerbaan aan zag komen. De Duitsers betrokken de villa van het voormalige Sterrenhuis naast onze boerderij. Het waren hoofdmannen die berichten van het front kregen. De ontvangstzender stond bij ons op zolder. Bij bombardementen vluchtten wij steevast naar de schuilkelder, behalve de nacht vóór de bevrijding. En juist toen waren onze boerderij en de villa doelwit van de Amerikanen. Zij wisten wat zich hier afspeelde en wilden de boel platgooien. De granaten kwamen in het veld tegenover ons terecht. Dat alles ernaast viel is ons grote geluk geweest, anders had ik hier nu niet gezeten.

Korte tijd later trokken de Amerikanen in de villa. Amerikaanse soldaten die in de Ardennen vochten, mochten er twee weken op verlof komen om bij te tanken. Zij sliepen in tenten rondom de villa. In Schinnen was een benzinedepot. Zij haalden de benzine op in jerrycans  en namen die vervolgens mee terug naar het front.

In de oorlogsjaren zaten de Amerikanen ingekwartierd in onze school, hier vlakbij aan de Heerlerbaan, waar nu het woonwagenkampje is. In de meisjesschool aan de Dr. Clemens Meulemanstraat werd een noodhospitaal ingericht. Een jaar lang kregen we, ongeveer 50 jongens en meisjes, samen les in een zaal in de Vroedvrouwenschool. In het garagebedrijf van de familie Sonnenschein hier aan de Heerlerbaan werd een koffiebranderij gevestigd. Het waren met name de Amerikaanse negers die niet zonder koffie konden. Meteen na de oorlog ging ik naar de vijfde klas,  gewoon in ons eigen schoolgebouw. Vanaf die tijd werd alles gaandeweg weer normaal. Ik herinner me uit die tijd ook de tweedeling in de klas. Jongens uit de middenklasse werden van ons, boeren-, mijnwerkers- of arbeiderszonen, gescheiden. Zij waren bestemd om verder te leren en kregen alle aandacht, zelfs Franse les. En als je niet goed mee kon, werd je sowieso in een hoekje geduwd. Er was een jongen met de naam Kasteel. Ik herinner me hem nog goed. Hij was geboren als 50.000ste inwoner van Heerlen en moest het steeds bij de meester ontgelden. Dat ging van vernederen tot slaan. Ik heb zelf ook veel slaag gehad. En als je dan thuiskwam, kreeg je er van je ouders ook nog van langs. Want je was het natuurlijk altijd zelf schuld als de meester je had geslagen.’

Al glimlacht. ‘Voor ons kinderen was de oorlog niet alleen maar kommer en kwel, het was ook een spannende tijd. We dreven zo ons eigen handeltje met de Amerikanen. We ruilden eieren en uien tegen sigaretten en verkochten die dan weer. Wat ik me ook goed herinner, is die keer dat een auto met een lading prikkeldraad door de sneeuw in de slip raakte en ergens tegenaan botste. De rollen prikkeldraad vlogen de straat op. Om vervolgens net zo vlug weer te verdwijnen. De boeren konden het goed gebruiken voor het afzetten van hun percelen haha.’

‘Ook weet ik nog dat ik met mijn vader naar het slachthuis op de Molenberg moest om onder dwang paarden aan de Duitsers te verkopen. Zij wilden de beste paarden voor de oorlog en betaalden er ook voor. Wij konden voor dat geld weer een jonger paard kopen. Ook werd mijn vader gedwongen om met zijn paard en wagen in Heerlen winkels leeg te halen, vooral kleding en etenswaren. De goederen werden bij het Bernardinuscollege aan de Akerstraat overgeladen in auto’s van de Duitsers. Ze waren bestemd voor Duitse soldaten die in Rusland vochten. Er waren hier ook Duitsgezinde dames die sokken breiden voor Duitse soldaten in Siberië.’

Al getuigt verder: ‘En toen begon de wederopbouw. De eerste woningen werden gebouwd aan de Hambeukerboord en A gen Giezen. Mijn vader moest daar land voor afgeven. Tijdens de bouwperiode was het voor ons kinderen een ideale speelplek. We konden er naar hartelust verstoppertje spelen. Maar het leukste van alles waren toch de nieuwe wc ‘s. Via het raampje konden we aan de ketting trekken en dan spoelde de wc door. Dat was nog eens wat. Thuis kenden we dat niet. Bij ons stond de wc in de tuin en werd er met emmers water gespoeld. De woningen in de omgeving van de Septemberstraat zijn er eind vijftig begin jaren zestig gekomen. Toen begon de Heerlerbaan echt te groeien. In die tijd kwam er ook een einde aan de tramverbinding Heerlen-Aken. Die tram kan ik me trouwens nog goed herinneren. Ik was een echte brokkenpiloot en daarbij wat onverschillig. Voor mij betekende de tram een ritje naar het Heerlense ziekenhuis en terug. Ook kan ik me het afschuwelijke tramongeluk voor onze deur nog herinneren. Een vrouw gleed tijdens het oversteken uit op de rails en verloor beide benen. Zij was de huishoudster van meneer pastoor en iedereen kende haar. Zoiets vergeet je nooit meer.’

Op de vraag of Al en Niel tot slot nog wat kwijt willen over de gemeenschap Heerlerbaan zoals ze nu is, luidt het antwoord van Al: ‘Ik ben zelf nooit lid geweest van een vereniging, ik had er simpelweg geen tijd voor, niet als kind en ook niet als volwassen boer. Ik heb de verenigingen wel altijd een warm hart toegedragen en gesteund.’ Niel: ‘Waar we vaker tegenaan lopen, is dat er zo weinig rekening wordt gehouden met mekaars evenementen. Er is geen afstemming en daardoor moeten we vaak kiezen terwijl we graag overal naartoe gaan. Dat is jammer. Dat zou in de toekomst beter kunnen.’

Tekst: Marjo Diederen

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s