Drie generaties ‘Benders zand en grind’ op Heerlerbaan

Als je Benders Heerlerbaan zegt, zeg je zand en grind. Op dit moment is het bedrijf in handen van de twee neven Will en Marcel. Het begon allemaal in 1932 met Benders senior, de vader van Jo. Het gezin Benders bewoonde indertijd een boerderij aan de Heerlerbaan, op de huidige parkeerplaats van Plusmarkt en Aldi.

Afbeelding4

Jo Benders begint voorbereid aan ons gesprek. Hij heeft een aantal dingen op papier gezet. “Er stonden indertijd drie huizen op dat terrein: onze boerderij en de woningen van onze buren Hundscheid en Offermans. De boerderij bestond uit een woongedeelte, een schuur, een koestal en een paardenstal. Ik herinner me onze dieren nog goed. Mijn vader wilde er echter nog iets bij gaan doen, dus ging hij ‘in zand en grind’. Hij begon met paard en kiepkar. Op de plek van de huidige Caumerbron bezat mijn vader een zandgroeve en daar werd de kar volgeladen. Vervolgens reed hij naar de klant. Dat was in 1932. Het bedrijf liep goed. Nog vóór 1940 was de kar al vervangen door drie vrachtwagens. Twee daarvan moest mijn vader in 1942 afstaan aan de Duitsers. Dat was even slikken. Voor privégebruik hadden we een Ford personenauto. Die hield mijn vader in de schuur verborgen onder balen stro. De Duitsers hebben hem gelukkig nooit gevonden. Maar die twee vrachtwagens waren we mooi kwijt. Dat was voor het bedrijf een aderlating. Na de oorlog waren er geen nieuwe vrachtwagens te krijgen. We konden wel legerauto’s kopen en dat deed mijn vader dan ook prompt: een GMC, een Ford, een Dodge en een Bedford. Pas aan het einde van de jaren vijftig waren er weer vrachtwagens te koop. De eerste met een laadvermogen van 7 ton, naderhand 9 ton, en toen 15,  20 en 35 ton. Die hebben we vandaag de dag nog steeds.”

Examen doen in het Kurhaus

Jo is in 1936 in het ouderlijk huis geboren. In 1942 verhuisde het gezin naar de overkant van de straat, waar zijn vader de zand- en grindhandel kon uitbreiden. Na de lagere school ging Jo naar de handelsschool van het Bernardinuscollege in Heerlen. Hij verliet de opleiding voortijdig, maar haalde naderhand zijn diploma alsnog aan de handelsavondschool. Gevolgd door enkele vakdiploma’s, waaronder nationaal en internationaal vervoer. Jo weet het nog goed: “Ik moest in Scheveningen in het Kurhaus examen doen. Dat was toen een hele onderneming. Ik was nog nooit van de Heerlerbaan weg geweest, laat staan dat ik ooit in een hotel had geslapen. Het voelde toen als een wereldreis. Ondanks die onzekerheid is het helemaal goed gekomen. Vanaf mijn zestiende ging ik in het bedrijf meewerken. Ik deed alles zonder rijbewijs. Mijn eerste ritje was grond vervoeren vanaf de Heesberg naar de Euren. Zoiets blijft in je geheugen gegrift. Ik heb alles keurig netjes afgeleverd, ook het kiepen ging goed. Daarna moest ik van het kapelletje in de Bautscherweg naar de oude Rukkerweg rijden. Daar werd een nieuwe riolering aangelegd. Ik moest de grond weghalen en in de bestaande zandgroeve kiepen. Zo ging dat in die tijd.”

Herinnering aan de oorlogsjaren

Jo: “Behalve van onze vrachtwagens herinner ik me nog het volgende. Tegenover de boerderij van Gielkens lag het café annex kruidenierszaak van mijn oom en tante. Ik was op bezoek en zat achter het raam toen de Duitsers eraan kwamen. De mensen van hier hadden de Heerlerbaan gebarricadeerd met keien zodat er niemand langs kon. En wat deden die Duitsers toen! Gielkens had een poort aan de Heerlerbaan en een poort aan de Wienweg. De Duitsers marcheerden aan de Heerlerbaan naar binnen en kwamen er aan de Wienweg weer uit. De barricade was dus helemaal voor niets geweest. Wat ik ook nog weet is dat wij op zondag 17 september werden bevrijd. De Duitsers kwamen vanuit het Imstenraderbos door de weiden naar beneden en liepen via onze oprit richting Strijthagen, waar ze zich moesten verzamelen. Kerkrade was toen nog niet bevrijd en de inwoners moesten worden geëvacueerd. Die arme drommels kwamen via de Locht en Spekholzerheide en moesten de Wienweg op om bij een aantal boerderijen onderdak te zoeken. De Duitsers lieten enkele granaten ontploffen en daarbij zijn doden gevallen. Vreselijk was dat. Mijn vader sloeg de stoet gade en haalde er familieleden uit. Die heeft hij toen snel onderdak geboden.”

Afbeelding5

De tweede generatie

Jo: “Ik heb tot mijn dertigste op de vrachtwagen gereden. Toen kon ik het bedrijf samen met mijn broer Martin overnemen. In 1953 is Rie in beeld gekomen. Ik vond haar leuk en we kregen vaste verkering.” Rie straalt nog als ze eraan denkt. “We trouwden in 1961 en namen onze intrek in de naast het bedrijf gelegen bovenwoning. Die lag boven de garage. We kregen twee kinderen, Wil en Monique. In 1971 werd er een kantoor achter de woning gebouwd en vanaf dat moment ging ik op kantoor werken. Ik deed er de facturering en nam telefonische bestellingen aan. In die tijd begon ook de verkoop van zand en grind vanaf de opslagplaats achter onze woning. Jo was altijd onderweg. Hij moest aannemers bezoeken en langs gaan bij bouwterreinen. Op die terreinen was geen telefoon aanwezig en dus moest Jo overal gaan vragen of er zand of grind nodig was. We hadden op het laatst zeven vrachtwagens van onszelf en er werden er nog ingehuurd voor extra vrachten. Dat moest allemaal goed gepland worden. Toen we naderhand mobilofoons in de vrachtwagens kregen, was dat een hele vooruitgang.” Rie, bedachtzaam: “Het was niet zoals nu met allemaal mobiele telefoons, alles ging anders. En ik kon niet van kantoor weg. Ik moest bij de telefoon blijven voor als klanten belden. Ik ben al die jaren aan huis gebonden geweest. Dat had zijn voordelen, maar ook nadelen. Ik vergeet nooit dat onze Monique, vier jaar oud, naar dokter Duijsens moest. Ik kon niet mee. Ik stond haar achter het raam na te kijken en vond het vreselijk dat ik mijn kind alleen moest laten gaan. Maar aan de andere kant waren het ook leuke tijden. Doordat ik niet van huis weg kon, kwam jan en alleman over de vloer. Het was altijd een gezellige boel en daar heb ik zeer zeker fijne herinneringen aan.”

De derde generatie

Rie: “Met 59 jaar konden we gebruikmaken van een soort VUT-regeling. Dat hebben we toen maar gedaan. Onze zoon Wil en neef Marcel stonden te trappelen om het bedrijf over te nemen. Je moet weten wanneer het tijd is om te stoppen. Dus sinds 1995 staat de derde generatie aan het roer, nu alweer zo’n 22 jaar.”

Werk en hobby

Rie: “Of we nog tijd hadden voor hobbies? Nee, dat zat er niet in. In 2004 zijn we verhuisd naar deze woning. Ik vind het leuk om mijn huis te decoreren en gezellig te maken. Ik maak graag kransen. Na onze pensionering ben ik vrijwilligster geworden bij de Zonnebloem en we fietsen samen veel.”

Jo: “Ik ging eens per week kegelen, dat heb ik veertig jaar gedaan. Plus eens per week kaarten bij café Oud Heerlerbaan, totdat het café werd gesloten. Eigenlijk was mijn werk mijn hobby. Ik ging er helemaal voor.” Rie, ietwat ondeugend: “Hij kan het nog steeds niet laten. Tot voor kort ging Jo nog hele dagen naar het bedrijf. Maar toch doet hij nu een stapje terug en ‘werkt’ alleen nog in de ochtenduren.” Jo, grinnikend: “Ik bezorg nog zand en grind met de kleine vrachtwagen. Zo kom ik toch nog onder de mensen. En tijdens de zomer rijd ik het liefst rond op de laadschop en kiep zand in aanhangwagens. En weet je wat! Ik heb zelfs een contract tot 2021. Ik ben dan 85. Dat was nodig voor de verzekering. Of er dan nog een nieuw contract komt? Je weet maar nooit.”

Tekst: Marjo Diederen

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s